کد خبر : 1385
تاريخ ثبت خبر : ۱۴ مهر ۱۳۹۶
ساعت بارگزاری خبر : ۳:۱۳ ب.ظ


نظام مسائل در حوزه مدیریت اسلامی

مسائل تفصیلی مدیریت اسلامی

مدیریت اسلامی همان تدبیر ولایی الهی است. بر این اساس با تحلیل اصطلاح «تدبیر» مسائل ذیل به دست می‌آید:

فاعل تدبیر

فعل تدبیر

ابزار تدبیر

متعلق تدبیر

محیط تدبیر

هدف تدبیر

 

۱٫ فاعل تدبیر

فاعل تدبیر ناظر به سطح، ویژگی، نقش، نوع گزینش و مانند آن است.

الف. سطح‌بندی فاعل تدبیر:

  1. از حیث هستی:
    1.  خالق،
    2. مخلوق: انسان، ملائکه و موارد دیگر.
  2. از حیث عصمت در نظر و عمل:
    1. خداوند سبوح قدوس (مصدر عصمت)،
    2. معصومین: اهل بیت «علیهم السلام»، انبیا و ملائکه،
    3. غیر معصومین: عالم ربانی دارای ولایت بر جامعه (ولی فقیه)، علمای ربانی، مؤمنان و مسلمانان.
  3. از حیث رتبه:
    1. عالی،
    2. میانی،
    3. عملیاتی.
  4. ….

ب. ویژگی مدبر:

  1. دانشی،
  2. گرایشی،
  3. کنشی.

پ: نقش‌های مدبر:

  1. شخصی،
  2. ارتباطی،
  3. تصمیم‌گیری،
  4. … .

ت: گزینش مدبر:

  1. تعینی (مقصود استقرار مدیریت و رهبری بدون فرآیند گزینش رسمی است مانند حضرت امام «ره»)،
  2. تعیینی:
    1. انتصابی
    2. انتخابی
    3. … .

ث: … .

 

۲٫ فعل تدبیر

فعل تدبیر شامل سطوح، وظایف، سنخ مدیریت و مانند آن است.

الف. سطوح تدبیر:

  1. از حیث سطوح برنامه‌ریزی (چشم‌انداز، مأموریت، راهبرد، خط مشی، برنامه تفصیلی، دستورالعمل‌های اجرایی، بودجه‌بندی و مانند آن و تصمیم‌گیری در همه سطوح)،
  2. از حیث سلسله مراتب مدیریت،
  3. از حیث فردی، خانوادگی، گروهی، سازمانی، اجتماعی، جهانی،
  4. … .

ب. وظایف تدبیر: 

  1. هدف‌گذاری،
  2. برنامه ریزی،
  3. سازمان‌دهی،
  4. بسیج منابع و امکانات،
  5. هدایت و رهبری،
  6. نظارت و کنترل.

 

۳٫ ابزار تدبیر

الف. نرم افزار:

  1. سیستم‌ها و روش‌ها،
  2. تکنیک‌ها و فنون،
  3. قوانین، مقررات، رویه‌ها، دستورالعمل‌ها  و مانند آن.

ب. سخت‌افزار:

ساختمان، تجهیزات و مانند آن.

 

۴٫ متعلق تدبیر

الف. از حیث سنخ:

متعلق تدبیر اعم از فعالیت‌های تولیدی و خدماتی بوده و در قالب موضوعات زیر مورد بررسی قرار می‌گیرد:

  1. امور دولتی،
  2. امور بازرگانی،
  3. امور مالی،
  4. امور صنعتی،
  5. امور فرهنگی،
  6. … .

ب. از حیث موضوع تدبیر:

موضوعات تدبیر، موضوعاتی هستند که تمامی مدیران در هر سازمانی و یا هر سنخ تدبیری با آن‌ها مواجه هستند:

  1. منابع انسانی،
  2. منابع مادی (بودجه)،
  3. دانش،
  4. فناوری اطلاعات،
  5. رفتار،
  6. بحران،
  7. تعارض،
  8. فرهنگ،
  9. سیاست،
  10. سیستم‌ها
  11. … .

 

پ. … .

 

۵٫ محیط تدبیر

محیط تدبیر شامل دو حوزه ذیل است:

الف. درونی و بیرونی

ب. مُلکی و ملکوتی

 

۶٫ هدف تدبیر

هدف تدبیر بر دو قسم ذیل است:

الف. هدف غایی الهی (کمال رشد و قرب):

این هدف در تمامی فعالیت‌های تدبیری بایستی لحاظ شود.

 

ب.اهداف تشکیلاتی (مادی و معنوی): 

اهداف تشکیلاتی تدبیر از سه جهت سطح، زمان و محتوا مورد بررسی قرار می‌گیرد:

  1. از نظر سطح:
    1. راهبردی،
    2. تاکتیکی،
    3. عملیاتی،
    4. تکنیکی.
  2. از نظر زمان:
    1. کوتاه مدت،
    2. میان مدت،
    3. دراز مدت.
  3. از نظر محتوا:
    1. کیفی،
    2. کمی.

 

منبع: کتاب (نقشه جامع مدیریت اسلامی) به همراه نقد و بررسی علمی استادان مدیریت و علوم انسانی، با نظارت علمی: دکتر علی رضائیان، صفحه: ۸۷ـ۹۲، چاپ اول: پائیز ۱۳۹۵، انتشارات دانشگاه قم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *